Erotische kant van Gapen

AMSTERDAM - Je nog even lekker uitrekken en flink gapen boven je zaterdagochtendkrant? Grote kans dat je seks in het hoofd hebt. Dit stelt Wolter Seuntjens uit Veghel in het proefschrift 'Over het gapen, of de verborgen seksualiteit van de menselijke gaap', waarop hij promoveert aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "Het lijkt in tegenspraak met het gezonde verstand, want niemand zal aan seks denken bij gapen en geeuwen, eerder aan verveling, slaap en honger, maar gapen heeft wel degelijk een erotische kant", zegt hij. Zijn interesse voor de gaap werd gewekt toen hij jaren geleden afstudeerde in de psychologie en een van zijn examinatoren regelmatig zat te gapen tijdens zijn mondelinge tentamens. Na het behalen van zijn bul besloot hij te kijken wat erover gapen bekend was.

De onderzoeker stuitte op een artikel van drie Canadese psychiaters, waarin een patiënte die het antidepressivum clomipramine slikte - wat normaal vervelende bijwerkingen heeft - vertelde dat ze iedere keer als ze gaapte spontaan een orgasme kreeg. Navraag onder andere patiënten leerde dat ongeveer vijf procent vergelijkbare ervaringen had gehad en later bleek dat ook andere antidepressiva (inclusief het populaire prozac) soms een seksueel opwindend effect hebben. Wolter Seuntjens: "Toen ik dat las, moest ik opeens denken aan een jaar of tien geleden. Ik was vijftien en gaf schaakles aan een mooie vrouw van achttien. Op een avond vroeg ze me of ik wilde helpen haar bed op te maken en ze moest enorm gapen."

Waarom we gapen is niet duidelijk. Er wordt gezegd dat het komt door een zuurstoftekort in de hersenen. Wolter Seuntjens: "Onderzoek naar het inademen van verschillende luchtmengsels heeft echter aangetoond dat dat geen invloed heeft." Dat gapen aanstekelijk is, zou liggen aan het feit dat we als volwassenen ongeveer dezelfde biologische klok hebben en allemaal rond dezelfde tijd moe zijn.

Psychologische draai

Over de hele wereld is gapen taboe. Bij primitieve en vroegchristelijke culturen omdat anders de duivel naar binnen kan of de ziel met de adem naar buiten verdwijnt. Daarom wordt de hand voor de mond gehouden of een kruisteken voor de mond gemaakt, zoals bijvoorbeeld in Portugal. Elders bedekken ze de mond om te voorkomen dat er een insect invliegt, slechte tanden te zien zijn of een stinkende adem vrijkomt. Rond de veertiende, vijftiende eeuw werd hier een psychologische draai aan gegeven: je laat zien dat je je verveelt en dat is onbeleefd.

Wolter Seuntjens vond echter ook allerlei verwijzingen naar een erotische kant van gapen. "In alle talen is er een verband tussen gapen en verlangen. Hadewych schreef: 'Begeerte gaapt altoos wijd'. 'Gapen naar' betekent 'iets willen'. 'De arme vrouw gaapt naar liefde zoals een karper naar water,' schrijft Flaubert in Madame Bovary. En denk eens aan 'iemand aangapen' of 'je vergapen aan'. In het Sanskriet, de oudste Indo-europese taal, is de stam van het werkwoord gapen hetzelfde als voor erectie ", zegt hij.

Vooral de Latijnse spreekwoorden zijn ondubbelzinnig: de geeuw liegt niet, het is honger, vermoeidheid, slaap of verliefdheid. Een Fins volksverhaaltje vertelt over een boer die in de kerk zijn vrouw tegelijk met zijn knecht zag gapen en zo jaloers werd dat hij haar wilde vermoorden. "En de Franse troubadours zongen regelmatig over gapen uit liefde. Een Italiaanse schrijver heeft het erin 1880 over dat als een man een kamer met een aantal aantrekkelijke vrouwen binnenkomt, zij zullen gaan gapen. Andere schrijvers melden dit ook."

Onorthodox

In de beeldende kunst zijn er weinig 'gapers'. Volgens Wolter Seuntjens vanwege het taboe op gapen, maar ook omdat gapen moeilijk is vorm te geven en een gapend beeld of schilderij tamelijk beangstigend is. "Gapen bestaat uit de open mond, maar ook uit het strekken. Die gestrekte houding, met de armen boven of achter het hoofd, kom je echter wél heel veel tegen in de modefotografie en pornografie. "Mijn theorie is dat dit eigenlijk een weergave is van de gaap", zegt Seuntjens. Hij geeft onmiddellijk toe: "Er zal ongetwijfeld kritiek komen op mijn onderzoek, want de methode is nogal onorthodox. Maar ik voorspel dat in de toekomst hersenscantechnieken zullen laten zien dat gapen en de seksuele respons nauw verbonden zijn. En dat er misschien wel een chemisch middeltje gevonden gaat worden waarvan je tegelijk gaat gapen en seksueel opgewonden raakt."

HomeHome